zaburzenia psychiczne u dzieci forum

Syndrom dorosłego dziecka z rodziny dysfunkcyjnej (DDD) to nie choroba ani zaburzenie psychiczne. Syndrom DDD można określić jako zespół cech, przekonań i zachowań prezentowanych przez osoby wychowywane w rodzinie dysfunkcyjnej. Doświadczenia z dzieciństwa kształtują i znacząco wpływają ich na funkcjonowanie w życiu dorosłym. zaburzenia metaboliczne, alergie pokarmowe, zaburzenia neurologiczne. Jeżeli u badanego dziecka, u którego podejrzewamy wybiórczość pokarmową, wykluczy się zaburzenia integracji sensorycznej, należy dokładnie przyjrzeć się budowie anatomicznej jego jamy ustnej. Być może to w niej tkwi problem. Problemy oralno-motoryczne zaburzenia neurologiczne i psychiczne: – niski iloraz inteligencji, opóźnienie umysłowe, – opóźniony rozwój mowy oraz ograniczony zasób słów, – problemy z koncentracją i pamięcią u dzieci, – trudności w nauce, – nadpobudliwość, zachowania agresywne, – problemy z rozumieniem pojęć abstrakcyjnych, W młodym wieku zachodzą kluczowe procesy plastyczności neuronalnej, które są istotne dla rozwoju mózgu. Dlatego warto wspierać u dzieci zachowania kształtujące ich rozwój, ponieważ mogą okazać się korzystne w dorosłym życiu. Przykładem takiego zachowania jest czytanie książek, czyli jedna z Udowodniono, że około 90% nastolatków z ZS ujawnia zaburzenia psychiczne. 5 Jak wspomniano powyżej, ważny kierunek ostatnio przeprowadzonych badań dotyczył wpływu izolacji społecznej na zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży w przyszłości. Metaanaliza wyników wykazała, że izolacja społeczna i samotność (wskutek kwarantanny Wie Erkenne Ich Ob Ein Mann Flirtet. Kampania Forum Przeciw Depresji organizowana jest od 2007 roku przez firmę Servier Polska. Jej celem jest szerzenie wiedzy w zakresie depresji oraz uświadomienie społeczeństwu, że nie jest to stan, który mija, ale choroba, którą trzeba leczyć. Czy dziecko może mieć schizofrenię?U młodych ludzi z zaburzeniem poniżej 13. roku życia diagnozujemy schizofrenię o początku w dzieciństwie (COS, childhood onset of schizophrenia lub VEOS, very early onset of schizophrenia), natomiast u osób pomiędzy 13. a 18. rokiem życia - schizofrenię o wczesnym początku (EOS, early onset of schizophrenia). [1 s. 161]Pierwsze objawy u dzieci. Jakie zachowania powinny nas zaniepokoić?Tak jak w przypadku osób dorosłych, również u dzieci wyróżniamy okres prodromalny (wczesny, zwiastunowy), który może manifestować się różnymi objawami. Te z kolei są często postrzegane przez rodziców jako efekt zmęczenia, stresu czy po prostu dorastania. Powinniśmy jednak zgłosić się do specjalisty, jeżeli zauważymy u dziecka:pogorszenie uwagi, koncentracjiizolowanie sięobniżone samopoczucielękproblemy w relacjach z rodziną,problemy z komunikacją z kolegamikłopoty w szkolezachowania agresywnedrażliwośćzaburzenie rytmów dobowychzaburzenia obsesyjno-kompulsyjne 1nadpobudliwośćObjawy schizofrenii u dzieckaPrzede wszystkim należy zaznaczyć, że schizofrenia u dzieci (tak jak i u dorosłych) ma różnorodne objawy. Mogą występować:Objawy pozytywne (inaczej zwane wytwórczymi)Powodują one nieprawidłową ocenę rzeczywistości. Zaliczamy tu omamy (halucynacje), gdzie np. dziecko słyszy głosy, śmiechy, pukanie, których nie ma (omamy słuchowe) lub widzi przedmioty czy osoby, które w danym czasie i w danym miejscu się nie znajdują (omamy wzrokowe). Oczywiście samo jest przekonane o ich prawdziwości. W zależności od wieku dziecka, ich treści różnią dzieci mogą również występować nieprawdziwe przekonania czy myśli, które dziecko uznaje za prawdziwe, pomimo tłumaczeń o ich bezpodstawności (urojenia). Dość często zdarza się np., że dzieci są przekonane, że wszyscy na nie patrzą, mówią o nich lub chcą im zrobić krzywdę. Dziecko może również obawiać się otrucia przez np. osoby bliskie czy być przekonane, że jest poważnie chore. Zdarza się również, że młody człowiek np. jest przekonany, że jest inną osobą, zwierzęciem czy negatywne (ubytkowe)Charakteryzują się spowolnieniem działania, zmniejszeniem aktywności, osłabieniem przeżywania, zubożeniem myśli i wypowiedzi czy apatią. Dziecko więc może poruszać się, mówić, myśleć wolniej, często też wycofywać się z codziennych aktywności czy z relacji z bliskimi, z rówieśnikami. Może również mieć problem z okazywaniem uczuć czy przeżywaniem psychicznaTutaj mamy czynienia np. z chaotycznymi myślami, nielogicznymi wypowiedziami czy wykonywaniem dziwacznych ruchów. Zaburzenia poznawczeDziecko ma problem ze skupieniem się, zapamiętywaniem, uczeniem się, nie jest w stanie przyswoić czytanych nastrojuDziecko może mieć zmienny nastrój, jego zachowania mogą być niedostosowane do czytamy w literaturze, częściej niż u dorosłych, u dzieci występują:omamy wzrokowe,objawy katatonicznezachowania nieadekwatne do sytuacji,uciekanie w świat fantazji,stereotypie ruchowe (powtarzające się czynności, które nie mają celu). Rzadziej u dzieci niż u dorosłych z kolei występują usystematyzowane urojenia czy omamy słuchowe. 1Należy również pamiętać, że obraz choroby u młodych ludzi, objawy jakie manifestują, mają zazwyczaj bardziej niespecyficzny, zmienny charakter w porównaniu z osobami dorosłymi. Dodatkowo im dziecko jest młodsze, tym bardziej mogą one być one niespecyficzne1. Przeczytaj więcej o objawach schizofrenii. Jak leczyć schizofrenię u dziecka?Przede wszystkim, gdy zauważymy u dziecka niepokojące objawy, powinniśmy skonsultować się ze specjalistą, który zrobi rozpoznanie – psychiatrą lub psychologiem po odpowiedniej diagnozie możemy zacząć leczenie choroby psychicznej, jaką jest schizofrenia, u malucha. Obejmuje ono psychoterapię oraz farmakoterapię. Ta ostatnia polega na podawaniu głównie leków przeciwpsychotycznych (neuroleptyków).Terapia dla dziecka ze schizofreniąPsychoterapia z kolei może mieć charakter grupowy lub indywidualny. Powinna być dostosowana stricte do potrzeb dziecka i polegać między innymi na pracy nad poprawą zaburzonych procesów jest również trening umiejętności społecznych dziecka, trening inteligencji emocjonalnej, funkcji poznawczych czy poprawa umiejętności rozwiązywania w przypadku opisywanego zaburzenia cierpi nie tylko samo dziecko ale również jego rodzina. Dlatego tak ważna jest również psychoedukacja - poinformowanie rodziny w zakresie choroby psychicznej malucha, chodzi tu m in o zrozumienie rodziny jaka jest istota schizofrenii i jak postępować z schizofrenię można wyleczyć?Schizofrenia jest zaburzeniem, które wymaga długotrwałej opieki lekarskiej i psychologicznej. Osoby na nią cierpiące mogą normalnie funkcjonować jeżeli pozostają pod systematyczną opieką specjalistów. Można się więc w tym sensie pokusić o stwierdzenie, że jest ona wyleczalna pod warunkiem stałej opieki specjalistycznej, także podczas remisji Rajewska-RagerA., Rajewski A., Schizofrenia u dzieci i młodzieży— biologiczne uwarunkowania diagnozy i leczenia, Psychiatry 2010; 7, 4: [161–167].Powiązane tematy:Schizofrenia paranoidalna może rozwinąć się już w okresie dojrzewania. wygląda atak schizofrenii?Psychoza – rodzaje, objawy, leczenie W Polsce około 8 milionów dorosłych ma zaburzenia psychiczne. Choć mogą one dotknąć każdego z nas albo naszych bliskich, wiele osób nie wie, gdzie szukać pomocy. Poniżej publikujemy listę numerów i placówek, do których możecie się zwrócić i otrzymać darmowe wsparcie. spis treści 1. Gdzie szukać pomocy? 2. Telefony zaufania 3. Konsultacja z lekarzem Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że na świecie co 40 sekund ktoś odbiera sobie życie. Samobójstwo - zaraz po wypadkach drogowych - to druga przyczyna śmierci osób w wieku 15-29 lat (wg danych WHO). Wielu śmierci można byłoby uniknąć – choć czynników ryzyka w przypadku samobójstwa jest wiele ( np. sytuacja ekonomiczna, uwarunkowania genetyczne, używki, choroby), to jego prawdopodobieństwo dramatycznie rośnie, gdy osoba z zaburzeniami psychicznymi nie otrzyma odpowiedniej pomocy. A jest komu pomagać – u 23 proc. Polaków można rozpoznać przynajmniej jedno zaburzenie psychiczne w ciągu życia. Najbardziej rozpowszechniona jest depresja, zaburzenia lękowe, bezsenność, a także uzależnienia. W tych wyliczeniach nie uwzględnia się nieletnich – a dzieci i młodzież to grupa ok. 4 milionów osób, które mogą wymagać pomocy. 1. Gdzie szukać pomocy? Jeżeli zauważysz u siebie albo bliskich niepokojące zmiany w zachowaniu – obniżony nastrój, problemy ze snem, utratę zainteresowań, brak zadowolenia z życia, niechęć do życia, zamartwianie się, niepokój itp. – nie zwlekaj, tylko porozmawiaj ze specjalistą. W sytuacji zagrożenia życia (nasilone myśli samobójcze, chęć zrobienia sobie/komuś krzywdy, zaburzenia świadomości, urojenia) nie wahaj się, tylko dzwoń pod numer alarmowy 112. 2. Telefony zaufania Jeżeli potrzebujesz rozmowy z psychologiem przez telefon, dzwoń pod: Kryzysowy Telefon Zaufania 116 123; czynny codziennie od do Antydepresyjny Telefon Zaufania 22 484 88 01; czynny od poniedziałku do piątku od do dyżurują tu też lekarz psychiatra i seksuolog Antydepresyjny Telefon Forum Przeciw Depresji 22 594 91 00; czynny w środy i czwartki od do Telefon Zaufania Młodych 22 484 88 04; czynny od poniedziałku do soboty od do Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111; czynny całodobowo 7 dni w tygodniu Pomoc znajdziesz też w Ośrodkach Interwencji Kryzysowej. Są one nie tylko w dużych aglomeracjach, ale też mniejszych miastach. Najbliższy ośrodek znajdziesz przez internet. OIK-i działają w większości całodobowo, jest tam możliwość rozmowy telefonicznej czy bezpłatnego umówienia się na spotkanie z psychologiem, interwentem kryzysowym, prawnikiem. 3. Konsultacja z lekarzem By odbyć konsultację psychiatryczną w trybie pilnym, możesz udać się do najbliższego szpitala, który ma psychiatryczną izbę przyjęć – choć z uwagi na pandemię lepiej dowiedzieć się wcześniej, jak funkcjonuje dana placówka. Możesz udać się również do jednego z Centrów Zdrowia Psychicznego. To pilotażowy program szybkiego dostępu do leczenia psychiatrycznego, psychologa, psychoterapeuty. Nie obowiązują tu żadne zapisy, w godzinach pracy do centrum można przyjść w każdej chwili. Pomoc jest bezpłatna i obejmuje również osoby nieubezpieczone. Skorzystaj z usług medycznych bez kolejek. Umów wizytę u specjalisty z e-receptą i e-zwolnieniem lub badanie na abcZdrowie Znajdź lekarza. polecamy U dzieci prawidłowo rozwijających wyżej wspomniane procesy z wiekiem stopniowo zanikają. Natomiast u dzieci doświadczających traumy psychicznej objawy dysocjacyjne ulegają zmianie i nasileniu, wraz z wiekiem prowadząc do poważnych zaburzeń w sferze psychicznej (Schore, 2009). Dlatego istotne jest rozróżnienie dysocjacji na dysocjację rozwojową czy adaptacyjną (rozumianą jako mechanizm obronny niezbędny do przeżycia) od dysocjacji patologicznej (rozumianej jako utrwalony, nieadekwatny i szkodliwy wzorzec reakcji organizmu na subiektywnie odbierane zagrożenie, powstały na bazie traumatycznych doświadczeń). W niniejszych rozważaniach, choć zdajemy sobie sprawę z istnienia wielu różnych sposobów rozumienia dysocjacji uwzględnianych i definiowanych przez klasyfikacje ICD-10 czy DSM-5, przez dysocjacje będziemy rozumieć wszelkie względnie trwałe zaburzenia czy deficyty w zakresie integracji funkcji somatycznych, motorycznych, percepcji, emocji, pamięci, świadomości oraz tożsamości, jakie występują u dzieci w następstwie doświadczeń traumatycznych. Według niektórych autorów (Courtois, Ford 2009; Drozdowski, Weigl 2011) organizm narażony na powtarzające się zagrożenia, zaniedbania, nadużycia ze strony rodzica lub innego znaczącego opiekuna tworzy nieprawidłowy model równowagi. Zaburzona autoregulacja przejawia się zarówno poprzez nadmierne pobudzenie, jak i stany dysocjacyjne u dziecka, przeplatając się wzajemnie. Fundamentem dla rozwoju zaburzeń dysocjacyjnych może stać się nieprawidłowy model wyjścia rozumienia znaczenia pojęcia „relacji przywiązaniowych”/„więzi” stanowią podstawowe założenia Teorii Więzi Psychicznej Johna Bowlby’ego (1969). Zgodnie z założeniami teorii i praktyką kliniczną tworzenie więzi jest biologiczną potrzebą człowieka jako nieodłączny uwarunkowany ewolucyjnie system motywacyjny zachowania gatunku; więzi tworzą się poprzez zachowania, które wyzwalają/podtrzymują bliskość z opiekunem; więź jest emocjonalnym łącznikiem między ludźmi; reakcje przywiązaniowe aktywowane są niepewnością, lękiem, poprzez uruchamianie systemu przywołania wsparcia i pomocy. Fundamentem rozwoju prawidłowej, bezpiecznej więzi jest dostrojony do potrzeb niemowlęcia opiekun. Liczne badania wskazują na konsekwencje zaburzeń w obszarze relacji przywiązania we wczesnym dzieciństwie. Niekorzystne doświadczenia do trzeciego roku życia w obszarze relacji przywiązaniowych są doświadczeniami traumatycznymi i urazowymi. Długofalowe efekty tych wczesnych niekorzystnych doświadczeń mogą ujawnić się w starszym dzieciństwie lub w okresie adolescencji w formie zaburzeń emocjonalnych lub zachowań przestępczych, a po wejściu w wiek dojrzały w formie zaburzeń psychicznych (zob. Piotr Marchwicki, 2004). Na bazie trudnych pierwszych doświadczeń może rozwinąć się zespół stresu pourazowego. Zdaniem Alana Schore (2002) istotnym predyktorem zaburzeń posttraumatycznych w okresie dorastania i dorosłości jest przywiązanie zdezorganizowane/zdezorientowane w dzieciństwie (Schore, 2002). Najogólniej ujmując, są to problemy w rozwijaniu dojrzałych form regulacji stosunków z otoczeniem społecznym. W aktualnej praktyce klinicznej coraz częściej pojawia się potrzeba holistycznego ujęcia rozwoju człowieka. W tym ujęciu uwzględnia się wzajemne powiązania między podłożem biologicznym i uwarunkowaniami społecznymi rozwoju. Dla zrozumienia pamięci traumatycznych doświadczeń (także w obszarze relacji przywiązania) kluczowa jest pamięć sensoryczna – ciało „prowadzi rejestr” (van der Kolk, 2018). Traumatyczne zdarzenia zostają zapamiętane i odsunięte w przeszłość, tak samo jak inne doświadczenia życiowe. Cytując Babette Rotshild: „Trauma zakłóca życie swoich ofiar, narzucając się wzrokową, słuchową i/lub somatyczną rzeczywistością (…). Bez względu na to, czy trauma jest pamiętana czy nie, z trudem przychodzi uświadomienie sobie, że należy do przeszłości i niebezpieczeństwo minęło” (Rotshild, 2014). Van der Kolk, dokonując przeglądu badań dotyczących zaburzeń biologicznych występujących w reakcji na stres urazowy, wymienia zmiany dotyczące zakłócenia funkcjonowania mózgu. Efekty neurohormonalne odnoszą się do zmian na poziomie wydzielania neuroprzekaźników noradrenergicznych i serotonergicznych oraz opiatów endogennych. Badania wskazują na: podwyższony poziom wydzielania katecholamin, hamowanie działania MAO, dysregulację receptorów adrenergicznych, spadek wydzielania serotoniny oraz wzrost wydzielania opiatów przy ekspozycji na bodźce przypominające traumę. Zmiany dotyczące pamięci obejmują amnezje oraz hipermnezje. Skutki neuroanatomiczne obejmują spadek efektywności pracy hipokampa (niektóre dane wskazują na zmniejszenie jego objętości); pobudzenie prawej strony ciała migdałowatego podczas wspomnień; pobudzenie obszarów sensorycznych prawej półkuli; spadek aktywacji ośrodka Broca podczas hipermnezji (flashbacks); zaznaczoną lateralizację aktywności prawej półkuli podczas aktywacji traumatycznych wspomnień (van der Kolk, et al. 1996). W rozumieniu reakcji posttraumatycznych nie można pomijać aspektu neurofizjologicznego, gdyż to reakcje somatyczne wytyczają kierunek obserwowanych zachowań. Jednym z przykładów może być zachowanie dziecka, które reagując adekwatnie do wewnętrznych odczuć, zostaje wtórnie odrzucone przez pochopnie oceniające otoczenie. Cytując terapeutkę Beverly James: „W miarę jak u dzieci narastają potrzeby i napięcie zachowują się one negatywnie w sposób wymuszony – zachowanie takie jest odbierane przez otoczenie jako manipulujące i wolicjalne. Ludzie reagują na te dzieci złością, zwracając uwagę jedynie na ich negatywne zachowania. Dzieci natomiast umacniają się w przekonaniu, że nikt nie jest w stanie zaspokoić ich potrzeb i koło się zamyka” (James, 2003, s. 55). Innym przykładem ryzyka błędnej oceny jest brak wiedzy o tym, że u dzieci, zwłaszcza w młodszym wieku szkolnym, często w obrazie depresji dominuje niepokój, a nie apatia, objawiający się rozdrażnieniem, rozproszeniem uwagi, ciągłą i nadmierną aktywnością bez przerw na odpoczynek. W wielu przypadkach istnieje ryzyko błędnego rozpoznania ADHD zamiast depresji (Sabaté, 2003). Na gruncie praktyki istnieje wiele podejść skoncentrowanych na biopsychospołecznym rozumieniu człowieka. Jednym z podejść terapeutycznych uznawanym na świecie od lat 70. ubiegłego wieku jest Neuroafektywny Model Relacji Przywiązania (NARM) Lawrenca Hellera (Heller, 2018). W tym ujęciu dobre relacje społeczne są ściśle uwarunkowane poczuciem więzi ze sobą oraz z innymi ludźmi; są uzależnione od znalezienia rozsądnego stanu równowagi między zdolnością obserwowania swoich własnych uczuć i jednocześnie uczuć innych ludzi. Podtrzymywanie relacji wiąże się z monitorowaniem własnych wewnętrznych impulsów, jak również stanów innych ludzi. Jednostka doświadczająca wewnętrznej organizacji, kontaktu ze sobą oraz z innymi rozwija i tworzy relacje oparte na wzajemności dawania i brania, w poszanowaniu ludzkiej godności. W sytuacji gdy zaburzona jest relacja przywiązaniowa we wczesnym dzieciństwie (w wyniku zaniedbania, przemocy, braku zdolności do nawiązywania bliskiej relacji przez opiekuna) dochodzi do trwałych zmian w psychicznym rozwoju. Zaburzenia w procesie tworzenia relacji przywiązaniowych na wczesnym etapie życia są zawinione przez mało responsywne otoczenie (można tu zaliczyć zaniedbanie, przemoc, choroba opiekuna). Brak/niedostatek bliskości rozpatrywany jest w kategoriach wczesnodziecięcej traumy relacyjnej. Mechanizm przebiegu procesów będących efektem nieodpowiedniej opieki nad dzieckiem jest taki sam, jak w przypadku doświadczeń traumatycznych – powoduje napięcie w ciele, aktywację układu nerwowego oraz nierównowagę w biochemii ciała. W założeniach NARM wskazuje się, iż małe dziecko – odbiorca opieki – nie może wiedzieć, że osoby z otoczenia reagują nieadekwatnie na jego potrzeby, doświadcza poczucia osobistej porażki, którą przekształca w późniejsze poczucie bezwartościowości, winy, osobistego wstydu. Początkowo w reakcji na niedostrojenie opiekuna w zaspokajaniu potrzeb pojawia się w różnym nasileniu złość i fizjologiczna niemoc. Gdy podstawowe potrzeby są ciągle niezaspokajane, dochodzi do rozregulowania układu nerwowego oraz niewłaściwego kontaktu ze sobą – przekonanie, że nie jest się wystarczająco wartościowym, aby doświadczać zaspokajania potrzeb, prowadzi do rezygnacji z komunikowania oczekiwań. Cytując autora, NARM mechanizm wygląda następująco: „Jeśli się ujawnię z tym, co czuję – utracę relację, jeśli się nie ujawnię – utracę siebie”. Małe dziecko jest całkowicie zależne od opiekuna, dlatego rezygnacja z więzi z opiekunem niesie ryzyko śmierci. Więc tym, co ulega zatraceniu, jest rezygnacja z części siebie – swojej autentyczności, szczerości, poczucia prawa do posiadania i komunikowania potrzeb. Rodzi się wówczas naturalna potrzeba stosowania strategii zachowania w różnych sytuacjach społecznych. Strategie nie są intencjonalnym mechanizmem manipulacji, są naturalną odpowiedzią na wczesnodziecięce doświadczenia. Są warunkiem przetrwania w niekorzystnym środowisku. Natomiast jeśli utrzymują się w życiu dorosłym, stwarzają blokadę pełnego rozwoju i poczucia szczęścia. Heller opisał pięć stylów: 1) związany z kontaktem: brak kontaktu z własnym ciałem i emocjami; niezdolność do bycia w kontakcie z innymi (przejawem w zachowaniu może być duma z powodu tego, że nie ma się „prozaicznych” potrzeb); 2) związany z dostrojeniem: trudność w rozpoznawaniu własnych potrzeb na poziomie fizycznym i emocjonalnym, poczucie, że nie zasługuje się na zaspokajanie potrzeb (osoba rezygnuje z własnych potrzeb, aby zaspokajać potrzeby innych, równocześnie doświadcza samotności i smutku, że inni nie domyślają się potrzeb tej osoby); 3) związany z zaufaniem: poczucie, że można polegać wyłącznie na sobie, poczucie, że trzeba kontrolować relacje; brak zdolności do zdrowej zależności i współzależności z innymi ludźmi; 4) związany z autonomią: niezdolność stawiania granic, mówienia nie, wyrażania swojego zdania bez poczucia winy czy strachu, stawianie sobie nadmiernych wymagań, rezygnacja z niezależności, aby nie być odrzuconym; 5) związany z miłością-seksualnością: trudność w łączeniu miłości, bliskich więzi i seksualności, poczucie własnej wartości oparte na wyglądzie i wydajności w działaniu. Podsumowując, „inteligentne style przetrwania” (Heller, 2014) pojawiają się w niewystarczająco dostrojonym środowisku, dziecko odszczepia się od własnych potrzeb, aby podtrzymać relację z opiekunem; centralny mechanizm to chronienie relacji przywiązania. Pojawia się identyfikacja oparta na wstydzie (jeżeli nie dostaję czegoś, to znaczy ze mną jest coś nie tak). Adaptacyjne mechanizmy przetrwania nie są złe, jednak mogą utrudniać (uniemożliwiać) relacje ze sobą i innymi. Wypracowane style ujawniają się w późniejszych relacjach, dorośli korzystający ze strategii dziecka mają kłopoty ze współpracą, w budowaniu relacji, nie wpisują się w oczekiwania społeczne, ani nie potrafią zaspokajać osobistych potrzeb, ujawniają niezdolność do samoregulacji (oddech, świadomość, dotyk, ruch) i projekcja na świat własnego kontaktu ze sobą. Cytując Edith Eger: „Najgorsze jest więzienie, które mamy we własnym umyśle, a klucze do niego znajdują się w naszej kieszeni. Są nimi: chęć wzięcia całkowitej odpowiedzialności za własne życie, chęć podjęcia ryzyka, chęć uwolnienia się od oceniania siebie i odzyskania swojej niewinności, a także pokochanie siebie takimi, jakimi jesteśmy naprawdę – ludzkimi, niedoskonałymi, z wszystkimi naszymi wadami i zaletami“ (Eger, 2018, s. 371). Czołowi włoscy psychoterapeuci, Liotti i Farina (2016), jednoznacznie wskazują, iż u osób z traumą relacyjną występują w życiu dorosłym poważne trudności z regulacją i modulacją pierwotnych emocji, takic... Wahania nastroju są normalnym zachowaniem u ludzi. Często są spowodowane zmianami hormonalnymi u obu płci, w różnym wieku. Jednak długotrwała huśtawka nastrojów może oznaczać poważniejsze problemy. Zmiany nastroju, które trwają dłużej niż dwa tygodnie mogą być dobrym wskaźnikiem poważnych zaburzeń psychicznych u dziecka. Zmiany nastroju, które przebiegają od bycia nadpobudliwym do popadania w melancholię w krótkim czasie, bez istotnego powodu, mogą być wczesnym objawem choroby afektywnej dwubiegunowej lub choroby maniakalno-depresyjnej. Według Amerykańskiej Akademii Psychiatrii Dzieci i Młodzieży (AACAP), u jednej trzeciej z 3,4 mln badanych dzieci z problemami emocjonalnymi wykryto wczesny początek choroby afektywnej dwubiegunowej. Zobacz także: Te choroby psychiczne można odziedziczyć

zaburzenia psychiczne u dzieci forum